動詞の不定形

• хығырарға

  読む

• пӧгергe

  解く

• хығырарға(хығыр-)

  ＜対＞読む

• пӧгергe(пӧк-)

  ＜対＞解く

• харас-; харазарға

  〜を達成しようと努力する

• аңна-; аңнирға

  狩る

• узу-; узирға

  眠る

• имне-; имнирге

  治す

• узубасха

  眠らない

• кірбеске

  入らない

• сатпасха

  売らない

• соммасха

  泳がない

副動詞 -ып 形

• хап-; хаап

  見つける

• тип-; тиип

  蹴る

• чығ-; чыып

  集める

• тоң-; тооп

  凍える

• ит-; идип

  する

• кіс-; кізіп

  着る

副動詞否定 -бин 形

• парбин

  行っていない

• ӱрбин

  （犬が）吠えていない

• хайнатпин

  沸いていない

• тоңмин

  凍っていない

現在形（-ча形現在）

• ойна-; ойнапча

  遊ぶ；（彼が）遊んでいる

• сӧле-; сӧлепче

  言う；（彼が）言っている

• тоғын-; тоғынча

  働く；（彼が）働いている

• кил-; килче

  来る；（彼が）こっちに向かっている

• Мында парбах ағастар ӧсчелер.

  ここに枝の多い木々が生えている．

• Пу магазин хараа-кӱнӧрте тоғынча.

  このお店は２４時間営業しています．

• Анда пабам турча.

  そこに父が立っている．

• Пӱрлер сарғалчалар.

  葉が黄葉している．

• Наңмыр(Хар) чаапча.

  雨（雪）が降っている．

• Харағай кӱскӱзін дее сарғалбинча.

  松は秋には黄葉しない．

• Мин пілбинчем.

  私は知りません．

物の名称のたずね方

• Хайди адалча пу тағ(суғ, кӧл)?

  この山（川，湖）の名は何ですか？

• Хайди адалча пу чахайах(ағас)?

  この花（木）の名は何ですか？

• Хакас тілінең(хакастап) пу хайди адалча?

  これはハカス語で何といいますか？

• Пу хакас тілінең «хартыға» адалча.

  これはハカス語で「хартыға（鷹）」といいます．

新出単語

• хығырарға(хығыр-)

  ＜対＞読む

• пӧгерге(пӧк-)

  ＜対＞解く

• харазарға(харас-)

  〜しようと努力する

• аңнирға(аңна-)

  ＜対＞狩猟する

• узирға(узу-)

  眠る

• имнирге(имне-)

  ＜対＞治療する

• кірерге(кір-)

  入る

• садарға(сат-)

  ＜対＞売る

• сомарға(сом-)

  泳ぐ

• пазарға(пас-)

  ＜対＞書く

• сығарға(сых-)

  外に出る，出る

• одыртарға(одырт-)

  ＜対＞座らせる

• кизерге(кис-)

  ＜対＞着る，履く

• ойнирға(ойна-)

  ＜対＞遊ぶ

• хоостирға(хооста-)

  ＜対＞描く

• кӧглирге(кӧгле-)

  歌を歌う

• хайнирға(хайна-)

  沸騰する，沸く

• идерге(ит-)

  ＜対＞する

• хабарға(хап-)

  ＜対＞見つける

• тиберге(тип-)

  ＜対＞蹴る

• чыырға(чығ-)

  ＜対＞集める

• тоңарға(тоң-)

  凍える，凍る

• чаарға(чағ-)

  （雨や雪が）降る

• парарға(пар-)

  行く

• ӱрерге(ӱр-)

  （犬が）吠える

• хайнадарға(хайнат-)

  ＜対＞沸かす

• сӧлирге(сӧле-)

  言う

• тоғынарға(тоғын-)

  働く

• килерге(кил-)

  来る

• мында

  ここに

• парбах

  枝の多い

• ӧзерге(ӧс-)

  成長する，生える

• магазин

  店

• хараа-кӱнӧрте

  昼も夜も

• анда

  あそこに，そこに

• турарға(тур-)

  立っている

• пӱр

  葉

• сарғаларға(сарғал-)

  黄色になる

• наңмыр

  雨

• хар

  雪

• чуртирға(чурта-)

  住む

• тимнирге(тимне-)

  ＜対＞準備する

• харағай

  松

• кӱскӱзін

  秋に

• дее

  〜さえも

• пілерге(піл-)

  知っている

• адаларға(адал-)

  名づけられる

• чахайах

  花

• хакас

  ハカス人；ハカス人の

• тіл

  言葉

• хакастап

  ハカス語で

• хартыға

  鷹