人称代名詞の因格

• мин; миннеңер

  私は；私について

• син; синнеңер

  君は；君について

• ол; аннаңар

  彼は／彼女は／それは；彼について／彼女について／それについて

• піс; пістеңер

  私たちは；私たちについて

• сірер; сірердеңер

  あなたがたは／あなたは；あなたがたについて／あなたについて

• олар; олардаңар

  彼らは／それらは；彼らについて／それらについて

• кем; кемнеңер

  誰が；誰について

• ниме; нимедеңер

  何が；何について

名詞の因格

• паладаңар

  子供について

• киптеңер

  服について

• аалынаңар

  彼の村について

• сӧбіреңнеңер

  君の家族について

• палазынаңар

  彼の子供について

• палаларынаңар

  彼の子供たちについて

• Мин іҷе-пабамнаңар сағынчам.

  私は両親について考えています．

• Ол позының істезіг тоғызынаңар сағынча.

  彼は自分の研究について考えている．

• Школаңардаңар чоохтап пиріңер.

  あなたの学校について話してください．

• Ағастар пӧзiктеңер кӧл кӧрiнминче.

  木々の背が高いために湖が見えない．

形動詞 -чатхан 形

• ойнапчатхан

  遊んでいる

• хасчатхан

  掘っている

• синепчеткен

  計測している

• ӧрінчеткен

  喜んでいる

• ойнабинчатхан

  遊んでいない

• сомминчатхан

  泳いでいない

• кӧрбинчеткен

  見ていない

• Минің хынчатхан ойнаҷаам пар.

  私には好きなぬいぐるみがあります．

• Кем?, ниме? сурығларға нандырчатхан сӧстер адалыс тіп адалчалар.

  「誰？」や「何？」の質問に答える語は，名詞と呼ばれています．

形容詞の形成接辞 -лығ

• маллығ(<мал)

  家畜を所有している（＜家畜）

• тастығ(<тас)

  石の多い（＜石）

• кӧгліг(<кӧг)

  楽しい（＜楽しさ，陽気）

• ӱнніг(<ӱн)

  声量豊かな（＜声）

• ӧріністіг(<ӧрініс)

  喜びをもたらす（＜喜び）

• машиналығ(<машина)

  車を所有している（＜車ーロシア語）

• Іҷем – нымзах чӱректіг кізі.

  私の母はやさしい心をもった人です．

• Хакасия уғаа сіліг паза хайхастығ.

  ハカスはとても美しくて感嘆すべき場所です．

• Пӱӱн мин тоғысха машиналығ чӧргем.

  今日，私は仕事へ車に乗って行った．

完了をあらわす接辞 -быс

• сана-; санабыс-

  数える；数えてしまう，数え終わる

• пас-; пазыбыс-

  書く；書いてしまう

• чуғ-; чуубыбыс-

  洗う：洗い終える

• сап-; саабыс-

  叩く；叩いてしまう

• Ол идiс-хамысты чуубысхан.

  彼女は食器を洗い終えた．

• Тӱрче полза Иркеҷек килібізер.

  まもなくイルケジェクが帰ってくる．

• Ағас аразында ай-сым полыбысты.

  森のなかは静かになった．

天気の表現②

• Ізіг(чылығ / соох) полбысты.

  暑く（暖かく/寒く）なった．

• Соохталыбысты(чылыбысты).

  寒く（暖かく）なった．

• Киҷее ізіг полған.

  昨日暑かった．

• Киҷее уғаа чахсы кӱн полған.

  昨日とても良い天気だった．

• Таңда хайдығ кӱн полар?

  明日どんな天気になりますか？

• Пӱӱн иирде наңмыр чаар.

  今日の夜，雨が降ります．

新出単語

• кип

  服，衣服

• ахча

  お金

• чорых

  旅，旅行

• істезіг

  研究

• кӧрінерге(кӧрін-)

  見える

• хазарға(хас-)

  ＜対＞掘る

• синирге(сине-)

  ＜対＞計測する

• адалыс

  名詞

• тіп

  ～と

• маллығ

  家畜を所有している

• тастығ

  石の多い

• кӧгліг

  楽しい

• ӱнніг

  声量豊かな

• ӱн

  声

• ӧріністіг

  喜びをもたらす

• ӧрініс

  喜び

• пулут

  雲

• хайах

  油；バター

• тӱк

  毛

• ызырға

  ピアス

• машиналығ

  車を所有している

• нымзах

  柔らかい，軟らかい；穏やかな

• санирға(сана-)

  ＜対＞数える

• сабарға(сап-)

  ＜対＞叩く

• тӱрче

  まもなく

• полза

  ～したならば

• аразында

  ～のあいだに

• ай-сым

  静かな；静かに；静けさ

• поларға(пол-)

  ～である

• чылығ

  暖かい

• соохталарға(соохтал-)

  寒くなる

• чылирға(чылы-)

  暖かくなる；暖まる